Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động Của Phototriac

      Chào các bạn, tại bài viết trước, tôi đã trình bày về việc nhận biết linh kiện trên các vỉ mạch điều hòa thông dụng. Để nối tiếp các chuỗi bài chia sẻ về các kiến thức sửa chữa mạch điều khiển điều hòa, tại bài viết này, tôi chia sẻ tới các bạn về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và cách đo kiểm của phototriac - một linh kiện quan trọng có ở trên vỉ máy điều hòa không khí.

     1. Vị trí của phototriac trên vỉ máy điều hòa không khí

Vị trí của phototriac trên vỉ máy điều hòa không khí

Vị trí của phototriac trên vỉ máy điều hòa không khí

      Đối với vỉ điều khiển của máy điều hòa 2 chiều hãng Panasonic thì có 2 phototriac (điều khiển quạt dàn nóng và quạt dàn lạnh) được đặt ở vị trí mô tả như trên. Vai trò của chúng thì rất rõ ràng, sau khi nhận tín hiệu từ vi xử lý, phototriac sẽ có vai trò điều khiển tốc độ của quạt dàn nóng và dàn lạnh. Chúng ta sẽ đi tìm hiểu cấu tạo của chúng.

     2. Cấu tạo của phototriac

Cấu tạo của phototriac

Cấu tạo của phototriac

      Phototriac có 4 chân, là một linh kiện bán dẫn có 3 cực 5 lớp bán dẫn, chúng làm việc như 2 Thyristor mắc song song ngược chiều nhau, có thể dẫn điện theo 2 chiều. Cụ thể, cấu tạo của chúng như sau:

        - Phototriac là sự kết hợp giữa Photo quang và Triac trong một linh kiện duy nhất
        - Chân 1 và 2 được nối đến các cực T1 và T2 của triac công suất trong Phototriac
        - Chân 3 và 4 được nối đến đi ốt phát quang thông qua một điện trở khoảng 2K
        - Bên thu quang là một triac thu quang, triac này có 2 cực T1 và T2, trong đó T2 của triac thu quang nối với cực G của triac công suất.
        - Khi bên đi-ốt phát quang được cấp điện, đi-ốt sẽ phát sáng, rồi chiếu ánh sáng sang bên triac thu quang, triac thu quang dẫn sẽ điều khiển cho triac công suất dẫn.
        - Điện áp điều khiển đi vào đi-ốt phát quang là từ 9V đến 12V, bên phía triac công suất khi đó sẽ cho dòng điện xoay chiều đi qua như một công tắc điện từ (rơ le).

     3. Nguyên lý hoạt động của phototriac

      Để tìm hiểu nguyên lý hoạt động của phototriac, bạn hãy để ý sự khác nhau giữa 2 hình ảnh dưới đây. Một hình ảnh khi công tắc cấp điện cho đi-ốt mở, và sau khi công tắc đóng.

Nguyên lý hoạt động của phototriac

Triac không được dẫn khi công tắc mở

Triac dẫn điện công tắc đóng

Triac dẫn điện công tắc đóng

        - Phototriac có thể được sử dụng để thay thế cho một rơ le hoặc một mạch điện kết hợp giữa photo quang và triac
        - Từ nguồn điện AC220V, người ta đem đấu nối tiếp chân 1 và 2 của phototriac với tải tiêu thụ, tải là bóng đèn hoặc mô tơ quạt nóng, quạt lạnh, vv..
        - Điện áp điều khiển Phototriac từ 9V đến 12V DC, và được đưa vào chân 3,4 của Phototriac.
        - Khi có điện áp điều khiển, dòng điện đi từ chân 3 qua điện trở 2K, rồi qua đi ốt phát quang về chân 4, dòng điện đi qua đi ốt làm cho đi ốt phát sáng và chiếu sáng triac thu quang, triac thu quang dẫn sẽ điều khiển cho triac công suất dẫn.
        - Khi triac công suất dẫn sẽ cho dòng điện AC đi qua như một công tắc điện từ.

     4. Nguyên lý điều khiển phototriac

     4.1 Phototriac điều khiển cho đèn sáng nhất

Điều khiển cho đèn sáng nhất

Điều khiển cho đèn sáng nhất

      Khi CPU cho xung lấy mẫu lệch pha 90 độ thì đèn sẽ sáng nhất, khi đó triac sẽ mở hoàn toàn.

     4.2 Phototriac điều khiển cho đèn sáng trung bình

Điều khiển cho đèn sáng trung bình

Điều khiển cho đèn sáng trung bình

      Khi CPU điều khiển cho xung lấy mẫu lệch pha 45 độ thì đèn sáng trung bình, khi đó triac mở 3/4 bán chu kỳ.

     4.3 Phototriac điều khiển cho đèn sáng yếu

Điều khiển cho đèn sáng yếu

Điều khiển cho đèn sáng yếu

      Khi CPU giữ nguyên pha của xung lấy mẫu thì đèn sáng yếu nhất, khi đó triac sẽ mở 1/2 bán chu kỳ.

     4.4 Phototriac điều khiển cho đèn tắt

Điều khiển cho đèn tắt

Điều khiển cho đèn tắt

      Khi CPU ngắt xung lấy mẫu đi ra điều khiển Phototriac thì đèn sẽ tắt.

     5. Cách đo kiểm tra phototriac

      Để thực hiện việc đo kiểm tra tình trạng của phototriac, bạn cần chuẩn bị một chiếc đồng hồ đo điện, tất nhiên là thêm một con phototriac cần đo. Bạn hãy để thang đo trên đồng hồ là x100 Ohm. Chúng ta sẽ đo kiểm tra chân 3,4 của phototriac trước.

Đo kiểm tra chân 3,4 của phototriac

Đo kiểm tra chân 3,4 của phototriac

      Bạn hay đo que đen vào chân 3, que đỏ vào chân 4 thấy kim lên khoảng 2.2K Ohm là linh kiện tốt. Đảo lại kim, que đen vào chân 4, que đỏ vào chân 3 mà không thấy kim lên là tốt.

Đo kiểm tra chân 1,2 của phototriac

Đo kiểm tra chân 1,2 của phototriac

      Để đo chân 1,2 của phototriac, bạn hãy đặt hai đầu đo vào 2 chân 1,2 của phototriac, thấy không lên kim ngay cả khi đảo chiều đo là phototriac tốt. Nếu kim lên bằng 0 Ohm là phototriac bị chập, nếu kim lên nửa thang đo là phototriac bị dò.

     6. Mạch điện thay thế tương đương của phototriac

      Có những khi các bạn thợ sửa chữa không thể có linh kiện thay thế phototriac, vậy thì mạch điện tương đương sẽ giúp ích được cho các bạn. Các bạn chỉ cần đấu mạch tương tự như dưới đây là có thể thay thế cho phototriac.

Mạch điện thay thế tương đương của phototriac

Mạch điện thay thế tương đương của phototriac

      Các linh kiện điện tử để thay thế cho phototriac là: điện trở 3K3 Ohm, 15K Ohm/1W, 560 Ohm, 2K2 Ohm, IC so quang, Photodiot để làm mạch ACDET, Triac thông thường, đèn transitor. Và bạn hãy đấu nối linh kiện như sơ đồ thay thế ở trên.

      KẾT LUẬN: Như vậy là tôi đã chia sẻ tới các bạn về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và cách đo kiểm một Phototriac. Sơ đồ mạch điện tương đương cũng đã được mô tả ở phần cuối cùng. Sau khi bạn có được những kiến thức này, bạn có thể tự tin kiểm tra và sửa chữa các mạch điện tử trên bo điều khiển của các máy điều hòa thông dụng khi chúng sử dụng linh kiện quan trọng này. Tại bài viết tiếp theo, tôi sẽ chia sẻ với các bạn về các linh kiện quan trọng khác như: Điện trở, tụ điện và cuộn dây tại đây. Bạn hãy đón đọc nhé!

Trân trọng!
Trung Tâm Kỹ Thuật Điện Lạnh Sudiho

Thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:

TRUNG TÂM KỸ THUẬT ĐIỆN LẠNH SUDIHO
Đ/c: Số 47/401 Xuân Đỉnh, Bắc Từ Liêm, Hà Nội

Hotline: 0904 53 82 83

Bài Viết Liên Quan:

ĐIỆN TỬ CƠ BẢN

Bình luận trên Facebook

Khách Hàng Đánh Giá

 Điểm chất lượng dịch vụ: 4.85/5.0 , dựa trên 254 đánh giá (theo thống kê cập nhật hàng tuần)


 5 star
202
 4 star
36

 3 star
12

 2 star
3

 1 star
1
 Đánh giá chúng tôi 
underline-trung-tam-sudiho